اكوتوريسم را جدي بگيريم

موضوع سفر و گردشگري بحثي چندجانبه است كه بايد به طور همزمان به تمام جوانب و زواياي آن پرداخت و براي هر بخش برنامه‌هاي كوتاه‌مدت و بلندمدت داشت. گرچه امروزه رسانه‌ها در ايران هر كدام بنا بر فراخور وسع خود، مردم را به گردشگري ترغيب مي‌كنند و به معرفي اماكن و جاذبه‌هاي تاريخي مي‌پردازند، اما در اين ميان به نظر مي‌رسد تاكنون به اكوتوريسم چندان كه شايسته تنوع طبيعت ايران و جاذبه‌هاي آن در فصول مختلف است، پرداخته نشده است.

انجمن جهاني اكوتوريسم، اكوتوريسم را اين‌گونه تعريف كرده است: «اكوتوريسم شكلي از گردشگري است كه جاذبه‌هاي ياكولوژيكي و منحصر به فرد اجتماعي را مورد توجه قرار مي‌دهد.»

گردشگران اكوتوريسم، ميراث طبيعي را در اولويت جاذبه‌هاي گردشگري خود قرار مي‌دهند. اين نوع گردشگر داراي تعهد است و حافظ منافع محيط زيست است. بنا بر اذعان كارشناسان، در اكوتوريسم نه تنها عوامل مهم محيطي و فرهنگي مورد ارزيابي قرار مي‌گيرد، بلكه برنامه‌هاي پيشبردي و كاملي براي چرخه‌هاي بازيابي از طبيعت، بهره‌وري از انرژي، حفاظت از منابع آبي و ايجاد فرصت‌هاي اقتصادي براي جوامع محلي، نيز به طور جدي مورد توجه قرار مي‌گيرند.

حال با اين تعابير بايد پرسيد سازمان‌هاي ذي‌ربط و حتي بخش خصوصي تاكنون چه اقداماتي در اين زمينه انجام داده‌اند؟ برآورد آنها از ميزان پتانسيل داخلي در اين بخش به چه ميزان است؟ چه برنامه‌اي براي آينده در اين حوزه دارند؟ اطلاع‌رساني در اكوتوريسم چه اندازه است و مردم از آن چقدر شناخت دارند؟ و… بدون شک پاسخ هركدام با توجه به وضعيت فعلي اكوتوريسم و نقش اندک آن در گردشگري بسيار ناقص و شايد حتي بدون جواب است.

لازم به تاكيد نيست كه اكوتوريسم يک برنامه‌ريزي كارشناسي و علمي مي‌خواهد چرا كه بايد بتواند از تنوع بيولوژيكي و تنوع فرهنگي محافظت كند.

نكته مهم ديگر در اين بخش كه براي اين نوع گردشگر از اهميت و اولويت بيشتري برخوردار است، منابع طبيعي بكر و دست نخورده است، البته همان‌گونه كه گفته شد بنا بر دانش گردشگر، وي در حفظ و دست نخوردگي منطقه تلاش خواهد كرد.

مقوله اكوتوريسم بسيار جدي و حایز اهميت است. با نگاهي به سهم اكوتوريسم در كشورهاي ديگر كه بخش قابل توجهي گردشگر هم دراين زمينه دارند، به خوبي متوجه سهم اين بخش و نقش آن در جذب توريسم خواهيم شد. بايد دوباره يادآور شد كه صرف تاكيد بر اين كه ايران از آب و هواي چهارفصل برخوردار است و داراي طبيعت زيبا و بكر است، نه تنها كافي نيست و نمي‌تواند ترغيبي باشد براي سرمايه‌گذاري يا برنامه‌ريزي در اين بخش.

هميشه در بحث گردشگري، موضوع شكوفايي و درآمد منطقه مورد توجه و لحاظ قرار مي‌گيرد، كارشناسان نيز بر اين باورند كه منابع اقتصادي حاصل از اكوتوريسم با جمعيت‌هاي بومي و مردم محلي تقسيم شود تا خود مردم نيز راغب به پذيرش مسافران و جلب و جذب آنها شوند، چرا كه علاوه بر طبيعت، فرهنگ‌هاي محلي به اضافه گياهان و جانوران نيز جزو جاذبه‌هاي اصلي در اكوتوريسم هستند.

در پايان به چند مورد كه در تعريف اكوتوريسم توسط خانم «مارتا هانه‌اي» مورد توجه قرار داده شده است براي اهميت موضوع اشاره مي‌شود: اكوتوريسم بايد شامل مسافرت به مقاصد طبيعي باشد، تاثيرات حداقل، بالا بردن سطح آگاهي در مورد مسایل زيست محيطي، كسب درآمد مستقيم براي حفاظت و نگهداري، كسب درآمد و دادن كنترل و اختيار بيشتر به مردم محلي، احترام گذاردن به فرهنگ محلي و حمايت از حقوق انساني و جنبش‌هاي دموكراتيك.

فاطمه حامدي‌خواه / جام‌جم

1 نظر در “اكوتوريسم را جدي بگيريم”

دیدگاهتان را بنویسید