درختان کهن

درخت چنار، این درخت عمری طولانی دارد و در اصفهان به خوبی عمل آمده و رشد می کند . عمر این درخت گاهی به چند قرن می رسد . ارتفاع آن گاهی به بیش از 20 متر می رسد و شاخه های انبوهی پیدا می کند . برگهای درخت چنار مانند کف دست پهن می باشد ، سایه آن بسیار لذت بخش است و هوای اطراف خود را لطیف می نماید . چوب آن در نجّاری مصارف زیادی دارد ، قطر تنه این درخت گاهی به بیش از 2 متر می رسد و به مناسبت رشد سریع ، در باغها ، نزدیک دیوارها ، به صورت منظّم در فواصل زیاد کاشته می شود ؛ که هر چند سال یکبار آن را کف بر نموده ، به فروش می رسانند . ولی دیری نمی پاید که مجدداً رشد کرده و بلند می شود . در این قسمت چند نمونه از درختان چنار قدیمی اصفهان را که شهرت قابل توجهی دارند و قرنها دوام داشته اند معرفی می کنیم:

چنار امام زاده اسماعیل : این چنار در شرق خیابان هاتف قرار داشته است که مربوط به دوران صفویه و در زمان شاه صفی کاشته شده ولی با کمال تأسف چندین سال قبل بریده شد .

چنار گلدون : این چنار نیز مربوط به زمان صفویه است . مردم بومی و اهالی روستای نزدیک این چنار کهن ، به این درخت اعتقاد قلبی داشته و جهت اجابت دعای خود به آن پارچه می بستند . این چنار کهن و مقدس نیز بریده شده و در حال حاضر وجود ندارد .

چنار دستگرد : این چنار در دستگرد خیار ، واقع در جنوب غربی اصفهان کاشته شده که مربوط به دوران صفویه و زمان شاه عباس است . درون تنۀ این درخت قطور که در طول قرون پوک شده ، قهوه خانه ساخته بودند و مردم در ایوانی که در اطراف آن ساخته شده بود می نشستند و به نوشیدن چای و کشیدن قلیان می پرداختند .

چنار زهران: این چنار قطور وکهن که شاخه های انبوهی دارد در روستای زهران – واقع در بلوک ماربین از مناطق بسیارحاصل خیز غرب اصفهان – برای حفاظت از آن اطراف این چنار را بسته اند و اتومبیل ها از دو طرف آن تردد می نمایند . اهالی این چنار را به نام “خواجه خضر” می نامند ومعتقدند که صاحب کرامت است هنوز این درخت کهن پابرجاست ومردم نسبت به ان احترام فراوان قائل هستند . این چنار هم مربوط به دوران صفویه است .

چنار باغ زرشگ : این چنار مشهور در جنوب سی و سه پل و ابتدای خیابان چهار باغ بالا بوده و تا چند سال پیش هم وجود داشت . این درخت مربوط به دوران صفویه بوده و به نام “چنار شاه عباسی” شهرت داشته است . قطر تنه این درخت چنان بوده که کارگران کارخانه داخل آن غذا و چای طبخ می کرده اند .

چنار آپادانا : این چنار کهن در خیابان آپادانا در مدخل کوچه ای در ضلع شمالی خیابان قرار دارد که قطر تنۀ درخت و شکافهای عمیق تنۀ آن حکایت از عمری طولانی و سوابقی ممتد دارد .

چنار دارالبطیخ :این چنار کهن مربوط به دوران صفویه و در محلّه بید آباد – در منطقه شمال شهر- قرار داشته است ؛ این درخت تاریخی به نام “چنار لرها” نیز شهرت داشته است .

چنار پاچنار : بعضی از قصبه های اصفهان که در آن چنار شاه عباسی وجود داشته به مناسبت عظمت آن درخت ، قصبه به نام “پاچنار” تغییر نام یافته است . از جملۀ این قصبه ها سیچان را میتوان نام برد که به علّت وجود چند چنار قطور و کهن و شاخص از سیچان به پاچنار و یا پاچنار سیچان تغییر نام پیدا کرده است . این قصبه قدیمی و معروف در مشرق محلّه جلفا ، کنار خیابان حکیم نظامی قرار دارد و بخش زیادی از سبزیجات اصفهان در زمینهای زراعی و حاصلخیز این محل تولید میشود .

علاوه بر چنارهای ذکر شده چنارهای متعدد دیگری در اطراف و اکناف اصفهان وجود داشته که از قدمت بسیار برخوردارند ، از جمله در طول مسیر چهارباغ از دروازه دولت به سمت جنوب تا دامنۀ کوه صفه چنارهای قطور و بزرگی بوده که متأسفانه تعداد زیادی از آنها در زمان حکوت “ظل السلطان” به طمع فروش چوب آن بریده شده و تعداد دیگری نیز به مناسبت احداث خیابانها و بنای خانه های مسکونی قطع گردیده اند .

پس از درخت چنار ، در بسیاری از باغهای بزرگ ، درخت نارون (که در لهجه اصفهانی به درخت “وسک” هم شهرت دارد) کاشته میشود . این درخت ارتفاع چندانی ندارد ولی به علت وجود شاخه های زیاد ، دارای سایۀ بسیار مطلوبی است . شاخه های درخت مانند چتری بزرگ است که احتیاج به فضای زیادی دارد . این درخت معروف در اوایل بهار گلهای زرد رنگی میدهد که به آن پولک یا اشرفی میگویند و با نسیم ملایمی از درخت جدا شده ، در اطراف پراکنده میشود . به همین مناسبت در معابر و منازل از این درخت کمتر استفاده میشود .

از درختان دیگر اصفهان کبوده را می توان نام برد . این درخت کم قطر و بسیار بلند را پیشتر جهت کاربرد چوب آن برای مصارف تجاری در بیشه ها و باغها میکارند و گاهی چند هکتار زمین را به کاشتن این درخت اختصاص میدهند . گاهی ارتفاع این نوع درخت به حدود 20 متر میرسد . ازدرختان دیگر اصفهان میتوان ، زبان گنجشک ، تبریزی(سپیدار و صنوبر) ، سمرقند ، بید و کاج را نام برد.

دیدگاهتان را بنویسید