***** راهنمای خرید و تنظیم کوله پشتی

تقریبا تمامی کوهنوردان معتقدند در میان تمامی تجهیزات کوهنوردی، دوتای آنها بیشترین اهمیت را دارد. یکی کفش کوهنوردی و دیگری کوله پشتی. از طرفی صرف نظر این که در چه فصلی و چند روزه برنامه می‌رویم، این دو وسیله همراه همیشگی ما هستند. انتخاب یک کوله پشتی مناسب و تنظیم صحیح آن روی بدن کوهنورد، دو موضوع بسیار مهم است. این مقاله با مطالعه و تحقیق روی سایت‌های آموزشی و راهنمای کاربران تولید کنندگان بزرگی چون Dueter از آلمان و Gregory و Northface از آمریکا گردآوری شده است.

بخش اول :

انتخاب و خرید کوله پشتی مناسب :

شاید همیشه برای خرید و انتخاب کوله پشتی تنها چیزی که اهمیت داشته باشد این است. “کوله پشتی چند لیتری؟”. این سوال مهم‌ترین ویژگی یک کوله پشتی می‌تواند باشد اما برای بدست آوردن بیشترین راحتی و لذت لازمه به موارد دیگری هم توجه کنیم. جنسیت کوهنورد (زن یا مرد)، حجم یا همان لیتر کوله (حجم بار)، میزان وزنی که قرار است داخل کوله قرار بگیرد (وزن بار)، نوع فعالیت یا برنامه.

جنسیت کوهنورد :

کوله‌های مناسب خانم‌ها با آقایان تفاوت‌هایی دارد و این به خاطر تفاوت‌های فیزیکی بین خانم‌هاست. خانم‌ها عموما نسبت به آقایان استخوان‌بندی ریز‌تری دارند، شکل پایین تنه آنها متفاوت است و سرشانه‌های بزرگی ندارند. کوله‌های مناسب خانم‌ها با عباراتی مانند SL، Lady یا Women یا عباراتی این چنین مشخص می‌شود که بستگی به کمپانی سازنده دارد. تفاوت کوله آقایان و خانم‌ها در شکل زیر مشخص است.

همان طور که می‌بینید کوله خانم‌ها کشیده‌تر، دارای بندهای کوله نزدیک به هم و کمربندی باریک‌تر و با شکلی قوس‌دار است که بهتر روی استخوان لگن خانم‌ها کوله بشیند. نکته دیگر این که آقایانی هم که دارای استخوان‌بندی ریزتری هستند می‌توانند این کوله‌ها را نیز در موقع خرید امتحان کنند شاید برای آنها مناسب‌تر باشد.

حجم کوله :

میزان حجم باری که درون یک کوله می‌توان قرار داد به دو واحد مختلف لیتر ویا اینچ مکعب بیان می‌شود. در واقع حجم دقیق یک کوله با واحد اینچ مکعب بیان می‌شود و به دلیل قابل فهم بودن آن برای همه به واحد لیتر نیز آن را تبدیل کرده و بیان می‌کند و این که بعضی وقت‌ها می‌شنویم حجم کوله مثلا ٦٠ لیتری دقیقا ٦٠ لیتر نیست به خاطر همین تبدیل است که ممکن است پس از تبدیل عددی مثل ٨٣.٥٩ شود و دقیقا ٦٠ به ما ندهد ولی هیچ کجا حجم کوله به لیتر را به صورت اعشار بیان نمی‌کنند و در این مثال ٦٠ اعلام می‌شود. در کل این نکته مهمی نیست و اختلاف بسیار جزیی و قابل چشم پوشی است. نکته بعدی این که که برخی کوله‌ها به خصوص کوله‌های آمریکایی دارای سایز‌بندی (Small, Medium, large) باشند که بین این سایز بندی‌ها شاهد اختلاف یکی دو لیتر هستیم اما از آنجا که در ایران اکثر محصولات اروپایی کوهنوردی وجود دارد ما با این مسایل کمتر مواجه می‌شویم.

حالا سوال اصلی که برای همه ما موقع خرید پیش می‌آید این است که چه حجم کوله‌ای بخرم. اکثرا می‌دانیم که حجم مناسب به سه عامل بستگی دارد: مدت زمان برنامه، فصل اجرای برنامه و در آخر حجم وسایل خود کوهنورد. باز هم همه می‌دانیم که کوله برنامه ١ روزه با ٣ روزه فرق می‌کند، حجم وسایل در زمستان از سایر فصل‌ها بیشتر و هرچه وسایل‌مان حرفه‌ای‌تر و کم حجم‌تر باشد به کوله کوچک‌تری نیاز داریم. با این حال یه راهنمای عمومی برای حجم مورد نیاز می‌تواند چیزی شبیه به این باشد.

وزن بار :

علاوه بر حجم باری که قرار است داخل کوله قرار بگیرد، وزن بار هم مهم است. شاید تا به حال به این موضوع توجه نداشتیم اما این نکته نیز در انتخاب کوله پشتی ما موثر است. کوله پشتی‌هایی با حجم یکسان می‌توانند برای حمل وزن‌های مختلفی از بار طراحی شده باشند. حداکثر وزنی را که برای حمل با کوله مناسب است برای کوله پشتی توسط شرکت سازنده اعلام می‌شود (حداقل در مورد شرکت‌های معتبر). ممکن است وسایل دو کوهنورد دارای حجم‌های یکسان ولی وزن‌های مختلف باشد. به شکل زیر دقت کنید. این شکل را برای درک بهتر موضوع تهیه شده است. هر دو کوله دارای حجم یکسان حداکثر ٧٠ لیتر هستند اما به اعدادی که به فارسی نوشته شده دقت کنید (معادل‌های سیستم متریک نوشته شده در کاتالوگ است):

دو کوله که در تصویر مشاهده می‌کنید از آنجا که با SL مشخص شده برای خانم‌ها طراحی شده و دارای گنجایش یکسان هستند اما یکی برای حمل حداکثر ٢٧ کیلوگرم و دیگری برای حمل حداکثر بار ٢٠ کیلوگرم طراحی شده است. این ویژگی باعث شده کوله اول سنگین‌تر با وزن دو و نیم کیلو و کوله دوم یک کیلو و هفتصد گرم باشد و همچنین کوله اول ١٦ دلار گران‌تر از کوله دوم باشد. حداکثر وزن مشخص شده به این معنا نیست که مثلا اگر وزن بیشتری داخل کوله قرار دادیم کوله پاره شود و طاقت آن را نداشته باشد بلکه به معنی اینست که دیگر کوهنورد آن احساس راحتی کوله پشتی را نخواهد داشت و کل سیستم کوله برای انتقال وزن به روی بدن به صورت صحیح جوابگو نخواهد بود. می‌بینید که این نکته می‌تواند در انتخاب کوله شما تاثیر گذار باشد. شما باید علاوه بر مقدار حجم وسایل، وزن آنها را نیز محاسبه کنید یا تخمین بزنید تا کوله مناسب‌تری انتخاب کنید. در این مثال اگر حجم بار شما حداکثر ٧٠ لیتر تجاوز نمی‌کند و وزن آن از حدود ٢٠ کیلو فراتر نمی‌رود می‌توانید با انتخاب کوله دوم هم در پول خود صرفه جویی کنید و هم به دلیل این که کوله سبک‌تری به برنامه می‌برید (٧٦.١ کیلوگرم) بار کمتری در مجموع حمل کنید و بیشتر لذت ببرید. یک نکته دیگر که مشخص می‌شود این که اگر ٢ کوله با مارک‌های مختلف و وزن‌های مختلف و حجم‌های یکسان دیدید، کوله سبک‌تر دلیل بر تکنولوژی برتر کوله سبک‌تر نیست بلکه به احتمال زیاد کوله سبک‌تر برای وزن کمتری طراحی شده که باید اطلاعات کوله‌ها را دقیق‌تر مطالعه کنید.

نوع برنامه :

شرکت‌های سازنده کوله پشتی برای فعالیت‌های مختلف کوله پشتی‌های مختلفی طراحی و تولید می‌کنند مثل کوهنوردی، کوهنوردی فنی یا آلپی، طبیعت گردی و کمپینگ، کوله‌های یک روزه. مثلا کوله‌های طبیعت گردی دارای جیب‌های مختلفی اطراف کوله هستند و در برخی مدل‌ها یک کوله کوچک به کوله متصل شده که میشود آن را جدا کرد و وقتی اطراف کمپ می‌خواهید گشت و گذار کنید همراه ببرید، کوله‌های کوهنوردی برای حمل بار در ساعت‌های طولانی مناسب بوده، ظاهری کشیده‌تر دارند و جیب‌های کمتری در اطراف دارند، کوله‌های فنی و آلپی کشید‌ترین شکل را دارند و گاها از جیب در اطراف آنها هم خبری نیست. همچنین برای حمل وسایلی مانند چوب اسکی، کرامپون، تبرهای یخ دارای قسمت‌های مختلف ویژه‌ای هستند. البته برخی کمپانی‌های معتبر دارای کوله‌های اکسپدیشن هم هستند که مشخصات کوله‌های فنی را دارند، دارای وزن سبک‌تر و گنجایش بیشتر و در عین حال توان حمل وزن‌های بسیار بالاتر را نیز دارند و به همین خاطر دارای قیمت‌های بسیار بالایی هم هستند.

بخش دوم :

تنظیم کوله پشتی روی بدن کوهنورد :

هدف از تنظیم کوله پشتی، انتقال صحیح وزن بار کوله پشتی به بدن کوهنورد و به نحوی است که حدود ٨٠ درصد و حتی بیشتر از وزن بار به روی پایین کمر و لگن منتقل شود و شانه‌های کوهنورد بیشتر در کنترل استقرار بار نقش داشته باشند. قبل از خرید کوله پشتی باید به یک نکته دیگر هم دقت کنید، هر کوله پشتی برای یک محدوده مشخص اندازه تنه کوهنورد مناسب می‌باشد. به شکل کاتالوگ دو کوله که در بالا آورده شده بود مجددا نگاه کنید، برای هر دو کوله چیزی به عنوان Torso در قسمت ویژگی‌های کوله (Specification) آمده است و محدوده‌ای را به اینچ مشخص کرده. مثلا برای کوله اول ١٣-٢٠ اینچ ذکر شده یعنی بین ٣٣ سانتیمتر تا حدود ٥١ سانتیمتر. این عدد اندازه ارتفاع تنه شماست به این نحو که مطابق شکل زیر از بالای باسن تا ابتدای گردن (جایی که شانه و گردن به هم می‌رسند) را اندازه‌گیری می‌کنیم. برای اطمینان بیشتر بهتر است شخص دیگری این کار را برای شما انجام دهد.

در موقع خرید کوله پشتی باید کوله‌ای را بخرید که اندازه تنه شما در محدوده اندازه ذکر شده کوله پشتی باشد. چنانچه اندازه تنه شما در برای دو سایز مختلف کوله مناسب بود همیشه اندازه کوچک‌تر را انتخاب کنید. البته در ایران که اکثرا کوله‌های اروپایی به فروش می‌رسد. هر کوله تنها در یک سایز ارایه می‌شود اما اکثر کوله‌های آمریکایی حداقل در سه سایز کوچک، متوسط و بزرگ ارایه می‌شود و اینجاست که می‌توانید تفاوت تکنولوژی و دقت آمریکا را با اروپا بهتر ببینید!. به همین دلیل کاری که در ایران باید بکنیم این است که چنانچه اندازه تنه ما در محدوده کوله انتخابی نبود باید یا به سراغ نوع دیگر برویم یا مثلا چنانچه اندازه تنه کوهنورد کوچک‌تر از محدوده بود و کوهنورد مرد بود به سراغ مدل زنانه آن کوله برود. قبل از تنظیم کوله، آن را با وزنی بین ٧ تا ١٠ کیلوگرم پر کنید.

اما مراحل تنظیم کوله به صورت شکل زیر چنین است :

١) ابتدا تمامی بند شانه و کمربند کوله را شکل کنید. کوله روی دوش بیاندازید، شانه‌ها را بالا بیاندازید تا کوله پشتی بالاتر قرار بگیرد، حال کمربند کوله پشتی را روی استخوان لگن خود تنظیم کنید مطابق شکل. کمربند کوله را سفت ببندید.

٢) بند شانه را با کشیدن رو به پایین مطابق شکل سفت ببندید تا کوله به شما نزدیک شود.

٣) در پشت کوله پشتی به جایی که بندهای شانه به کوله پشتی متصل می‌شوند توجه کنید. این قسمت باید در قسمت صاف بین دو کتف کمر شما قرار بگیرد مطابق شکل. چنانچه محل آن درست نیست و این قسمت برای کوله پشتی شما قابل تنظیم است باید کوله پشتی را در آورید و مطابق شکل محل آن را در کوله پشتی خود تغییر دهید. این قسمت تنها برای کوله پشتی‌هایی عموما با حجم ٥٠ لیتر به بالا قابل تنظیم است و برای کوله‌های سبک‌تر نیازی به این تنظیم ندارند و معمولا قابل تنظیم نیز نیستند.

٤) در کوله‌های بزرگ، ‌بندی به نام بند کوله کشی وجود دارد. در تصویر ما نیز این بند وجود دارد و همان طور که می‌بینید این بند از بالای کوله با یک زاویه ٤٥ درجه روی شانه کوهنورد آمده. در زمان کوله کشی و سنگین بودن کوله می‌توان با کشیدن این دو بند، کوله پشتی را به بدن نزدیک‌تر نگاه داشت و به بدن در تحمل وزن کوله کمک کرد. این بند در کوله‌های کوچک وجود ندارد چون نیازی هم ندارند. در کوله‌های کوچک‌تر بندی که در ابتدای بند شانه‌ها و کمی عقب‌تر از شانه کوهنورد قرار دارد را با بند کوله کشی اشتباه نگیرید و در حین حرکت آن را نکشید بلکه این بند را تا انتها سفت کنید تا کوله کمترین فاصله را تا بدن شما داشته باشد.

٥) آخرین قسمت بستن بند سینه کوله پشتی است. توجه کنید این بند باید مقداری محکم باشد اما نباید موجب سختی تنفس و اختلال در آن باشد. به میزان مناسب آن را سفت کنید تا شانه‌های شما بر اثر وزن کوله به عقب متمایل نشوند و در وضعیت طبیعی در طول بارکشی بمانند. در نهایت بعد از انجام این تنظیمات مطابق شکل آیا می‌توانید یکی از زانوهای خود را ٩٠ درجه خم کنید؟ در این حالت کمربند کوله شما باید در راستای بالای ران شما و مماس با آن، مطابق شکل قرار بگیرد.

نحوه چیدن وسایل داخل کوله نیز مطابق شکل مشخص شده است. همان طور که در شکل می‌بینید سنگین‌ترین قسمت باید نزدیک‌ترین محل کوله به کمر باشد.

نکته آخر این که مجموع وزنی که یک فرد مجاز به حمل آن است برای افراد با تناسب اندام حداکثر یک سوم وزن شخص و برای افراد عادی حداکثر یک چهارم وزن فرد می‌باشد.

دیدگاهتان را بنویسید